TEKİRDAĞ’DA KÖY ENSTİTÜLERİNİN 77. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE HASAN-ALİ YÜCEL’İ YENİDEN ANLAMAK

TEKİRDAĞ’DA KÖY ENSTİTÜLERİNİN 77. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE  HASAN-ALİ YÜCEL’İ YENİDEN ANLAMAK

“İnsan olarak yaşayabilmek için hava, su gibi, doğal koşullar arasında eğitim, öğretim ve kültür de bulunacaktır…” Hasan-Ali YÜCEL


            Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi, Kent Konseyi, Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği (YKKED)  Tekirdağ temsilciliği  ve diğer demokratik kitle örgütleri  20 Nisan 2017 günü Köy Enstitülerinin 77. Kuruluş yıldönümü etkinliğini Hasan-Ali Yücel’in anne tarafının yaşadığı yer  olan Tekirdağ-Dedecik köyünde kutlama kararı almışlar. Aldığımız davet  üzerine Prof. Dr. Ayfer Kocabaş, Doç. Dr. Güzel Yücel ile birlikte Tekirdağ’daydık. Yolculuk sırasında. “Neden Dedecik?” diye konuştuk. Güzel Yücel;  Dedecik, Japonya açıklarında 16 Eylül 1890 tarihinde  batan  Ertuğrul Firkateyni Kaptanı Yarbay Ali Beyin doğduğu yer” dedi. Yarbay Ali Bey Hasan-Ali Yücel’in anne tarafından dedesi,  Yücel'in baba tarafı ise Giresun Göreleli. Dedecik köyü, Hasan-Ali Yücel’e 1940-1950’li yıllarda kendisine yapılan ırkçı saldırılara karşı yazdığı şiirde de görebiliyoruz. Yücel, “Geleyim anamgile /O taraf Tekirdağlı… Köyleri “Dedecik”tir./ Hepsi toprağa bağlı/Atası Mehmet Ağa/ Hem de çiftçi/ Çubuğu düzgün olan biriymiş/Oğlu fakat durmamış, okumak isteğiyle/İstanbul’u boylamış bu içten dileğiyle" dizeleriyle kendisine yönelik  içi boş saldırılara yanıt vermişti.

            Etkinlik sabahı kısa bir Tekirdağ turundaydık. Tekirdağ, Marmara Denizi kenarında şirin, hızla değişen  bir kent. Gezi sonrası belediye binasının arkasında  müze şeklini  alan  “Namık Kemal”  evinde     Namık Kemal’in 48 yıllık yaşam öyküsünü dinledik. Sonra arkadaşımız,  YKKED temsilcisi, ilköğretim müfettişi Sabri Işık öğretmenimizle birlikte  yağmur altında, yemyeşil Trakya ovalarını aşarak  Tekirdağ’dan 50 kilometre ötedeki  Dedecik köyüne  ulaştık. Dedecik köyüne Trakya’nın her  yanından arkadaşlarımız-dostlarımız gelmişti. YKKED-Lüleburgaz şube başkanımız Günsel Solak ve arkadaşları, Keşan temsilcimiz Feyzullah Aktan ve arkadaşları, Kepirtepe Köy Enstitüsü çıkışlı emekli öğretmenler, ADD, ÇYDD, Eğitim-İş, Eğitim-Sen’li arkadaşlarımız yağmura rağmen Dedecik köyündelerdi. 16 Nisan sonuçlarına rağmen hepsinin yüzünde aydınlığa, umuda dair kararlılık ve özgüven vardı.  Köyün meydanında bir kürsü hazırlanmış, Yarbay Ali Beyin ve Hasan-Ali Yücel’in yaşam öyküleri köy meydanında büyük plaketlere işlenmiş ve Dedecik köyü girişindeki caddeye Hasan-Ali Yücel caddesi adı verilmişti.  Tekirdağ  Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Albayrak,  Süleymanpaşa Belediye Başkanı M.Ekrem Eşkinat da Dedecik köyündelerdi. Yağmura rağmen yaklaşık 400 kişi köy meydanında, kurulan çadırların altında ve kahvelerin kenarında Köy Enstitüleri ve Hasan-Ali Yücel aydınlığını  izlemeye hazırdı.

            Sabri Işık Öğretmenin ve Tekirdağ Belediye Başkanı Kadir Albayrak’ın etkinliğin amacının ve Köy Enstitülerinin önemini anlattıkları konuşmalarından sonra panele geçildi. Panelde ilk konuşmacı olarak  Köy Enstitülerinin aşılamayan bir Cumhuriyet projesi olarak  ülkemiz insanlarının çok zor koşullarda, kendi insanına güvenerek, akıl ve bilimle buluşarak nasıl  yaratıcı-üretici olabileceklerinin bir destanı olduğunu,  belleklerimizde, yüreklerimizde hep iyiden,  güzelden, emekten yana aydınlık bir referans olduğunu ve bu nedenle   günümüzde yaşanan  çok ağır eğitim ve kültür sorunlarının çözümünde  çok önemli bir zenginlik, kazanım” olduğu gerçeğini belirttik.  Enstitülerin 77. Kuruluş yıldönümünün  bizlere  bıraktığı en temel algının "eğitim hakkı, ülke insanının başarabilme duygusunun, yeni bir okul yaratmanın, ulusaldan evrensele, kitapla, sanatla, iş ile, halk kültürü ile  yürüyebilmenin yolları" gerçeğini ifade ettik.  Enstitülerin bir düşünce devrimi, toplumsal bir değişim-dönüşüm tasarımı olduğunu, 1940’lı yıllarda köyün kendi çocuklarıyla  içten canlandırılması projesi  olduğunu söyleyerek enstitülerin   yüreklerden, belleklerden o nedenle hiç silinemediğini ve o nedenle  güncelliğini artırarak korumayı sürdürdüğünü ifade ettik. Köy Enstitülerinin  kuruluşunun 77. yılında eğitim sisteminin laik, demokratik, bilimsel kazanımlarını hızla kaybettiğini, eğitimin dinselleştirildiğini ve piyasalaştırıldığı gerçeğini de izleyicilerle paylaştık.

            Daha sonra söz alan Doç.Dr.Güzel Yücel, Yücel ailesinin  öz geçmişinin öyküsünü özetleyerek söze başladı. Dedesi Hasan-Ali Yücel ve babası Can Yücel'in  yaşamları üzerinden Köy Enstitülerini anlattı ve Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneğinin öneminin altını çizdi. Sözlerini Can Yücel'in klasikleşmiş şiiri "Hayatta En Çok Ben Babamı sevdim"   şiiriyle tamamladı. Panelde son konuşmacı müzik eğitimcisi Prof. Dr. Ayfer Kocabaş idi. Ayfer Hoca, Hasan-Ali Yücel'in sanata bakışını, Köy Enstitülerindeki demokratik sanat eğitimini  anlatarak , sözlerini Hasan-Ali Yücel'in yazdığı okul müziği parçalarını ve Ziraat Marşını  izleyicilerle beraber  seslendirerek tamamladı. Etkinlik sonrası Tekirdağlı sanatçılar Rumeli türkülerinden oluşan bir mini konser vererek etkinliğe bir başka renk kattılar. Köy Enstitüleri bir imece hareketiydi. Dedecik köylüleri de bu imeceye bir sürprizle  katıldılar. Etkinlik sonrası köyün güzel insanlarının dışarıdan gelen konuklara sundukları yerel  ikram  olağanüstü bir güzellik ve dayanışma örneğiydi. Hep birlikte yenilen pastalar, sarmalar, börekler ve tatlılar etkinliğe başka bir dayanışma boyutu katmıştı. Konuklarla sarılarak, tekrar görüşmek dileğiyle  Dedecikten  çoğalarak, zenginleşerek ve umutla ayrıldık. Tekrar Tekirdağ'daydık ve bu kez arkeoloji müzesinde  Trak uygarlığına dair kalıtları keyifle izledik.

            İzmir'e dönüş başlamıştı. Dönüşte uçakta elimdeki  enstitülere dair notları bakıyordum. 1970'li yıllarda Can Yücel'in  babası Hasan-Ali Yücel için   "...Hasan Ali Yücel bir kent çocuğuydu. Tanıyanlar da bilirler, babam bir şehir çocuğuydu. Alaturka sever, şiir sever, insanlarla sohbet etmeyi, yani eski anlamıyla meclis-i ara bir insandı. Ama aynı zamanda, insan olma meselesini kendi halkının insan olma meselesini bütün olarak görecek kadar da geniş yürekli ve vicdanlı, bilinç sahibi bir insandı. Yani bir insanın kendi başına bir insan olamayacağını kadar bir hafsala genişliğine sahiptir…” değerlendirmesini yapmıştı.  Sabahattin Eyüboğlu ise  Yücel için "Bir kişinin atacağı dev adımlardan çok , binlerin atacağı insan adımlarıydı onun özlemi” ifadesiyle Yücel'i özetlerken Tonguç için  "İsmail Hakkı Tonguç batılı olduğu kadar yerliydi. Kafasında kurduğu yapının planı batılı, taşı-toprağı yerliydi. İzlediği eğitimciler Batılı, özlediği aydın insanlar yerliydi. Köy ve enstitü kelimelerinin yan yana gelmesi bundandır.” ifadelerini kullanıyordu. Yücel ve Tonguç , birlikte onurla, işle, emekle ve büyük bir tutkuyla  ürettikleri Köy Enstitüleri tasarımı ülkemizin evrensel dünyaya bir armağanı olarak hep onurla  yaşayacak.

            Tekirdağ'da  Köy Enstitüleri ve Hasan-Ali Yücel imecesine emek verenlere sevgiyle...

 

 

 

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI
OKULLAR AÇILIRKEN haberi

OKULLAR AÇILIRKEN

OKULLAR AÇILIRKEN “Eylül sabahının serinliğini/Yaprakların serinliğini/Ciğerlerime dolduruyorum/Sessizlik ve serinlik/Birleşiyor/Yıkanmış güvercinler/Ve çok uzakta bir tren sesi/Her zaman yeniden başlamak duygusu/Doğuyor içimde/Her uyanışımda/Düşm ...
OKULLAR AÇILIRKEN
YÜKSEK ÖĞRETMEN OKULU HAZIRLIK SINIFI haberi

YÜKSEK ÖĞRETMEN OKULU HAZIRLIK SINIFI

YÜKSEK ÖĞRETMEN OKULU HAZIRLIK SINIFI             23 Eylül 2017 günü  İstanbul’da yapılacak “Laik-Bilimsel Eğitim Platformu” (LABEP) İstanbul paneli için  bir gün öncesinden İstanbul ...
YÜKSEK ÖĞRETMEN OKULU HAZIRLIK SINIFI
BERGAMA'DA  KÖY ENSTİTÜLERİNİ VE HALK OYUNLARINI KONUŞMAK haberi

BERGAMA'DA KÖY ENSTİTÜLERİNİ VE HALK OYUNLARINI KONUŞMAK

BERGAMA'DA  KÖY ENSTİTÜLERİNİ VE HALK OYUNLARINI KONUŞMAK Prof. Dr. Kemal Kocabaş             Bergama Belediyesi 25-26 Ağustos 2017 tarihleri arasında "Zeybek Festivali" düze ...
BERGAMA'DA KÖY ENSTİTÜLERİNİ VE HALK OYUNLARINI KONUŞMAK
TEKİRDAĞ’DA KÖY ENSTİTÜLERİNİN 77. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE  HASAN-ALİ YÜCEL’İ YENİDEN ANLAMAK haberi

TEKİRDAĞ’DA KÖY ENSTİTÜLERİNİN 77. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE HASAN-ALİ YÜCEL’İ YENİDEN ANLAMAK

TEKİRDAĞ’DA KÖY ENSTİTÜLERİNİN 77. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE  HASAN-ALİ YÜCEL’İ YENİDEN ANLAMAK “İnsan olarak yaşayabilmek için hava, su gibi, doğal koşullar arasında eğitim, öğretim ve kültür de bulunacaktır…” Hasan-Ali YÜCEL     ...
TEKİRDAĞ’DA KÖY ENSTİTÜLERİNİN 77. KURULUŞ YILDÖNÜMÜNDE HASAN-ALİ YÜCEL’İ YENİDEN ANLAMAK
TÜRKİYE’DE NELER OLUYOR! haberi

TÜRKİYE’DE NELER OLUYOR!

TÜRKİYE’DE NELER OLUYOR! Prof. Dr. Kemal Kocabaş “Öyle bir ilkyaz ol ki korkut yaprakları, /Öyle bir son yaz ol ki tut yaprakları,/Sararıp dökülürken güz rüzgarlarında/Ardında savrulsunlar, unut yaprakları./Sevinçlerinde onlar vardı, hüzünlerinde o ...
TÜRKİYE’DE NELER OLUYOR!
TONGUÇ’A  TAŞ TAŞIMAK… haberi

TONGUÇ’A TAŞ TAŞIMAK…

TONGUÇ’A  TAŞ TAŞIMAK… Prof. Dr. Kemal Kocabaş “İnsanoğlunun kazanacağı en büyük zafer korkuyu yenmesiyle elde edeceği zaferdir”  İsmail Hakkı TONGUÇ             İsmail Hakkı Tonguç ...
TONGUÇ’A TAŞ TAŞIMAK…
YENİ KUŞAK KÖY ENSTİTÜLÜLER  DERNEĞİ haberi

YENİ KUŞAK KÖY ENSTİTÜLÜLER DERNEĞİ

YENİ KUŞAK KÖY ENSTİTÜLÜLER  DERNEĞİ Prof. Dr. Kemal KOCABAŞ kekocabas@gmail.com “17 Nisan, Köy Enstitülerinin kuruluş bayramıydı. Esaretten, yokluktan, tembellikten, birçok şeylerden kurtuluş bayramıydı. Bozkır bozkır olalı sevincin bayramı ...
YENİ KUŞAK KÖY ENSTİTÜLÜLER DERNEĞİ
OKULLAR KAPANIRKEN TÜRKİYE VE EĞİTİM haberi

OKULLAR KAPANIRKEN TÜRKİYE VE EĞİTİM

OKULLAR KAPANIRKEN TÜRKİYE VE EĞİTİM 2016-2017 öğretim yılı, 9 Haziran 2017 günü okullarda karne dağıtımı ile sona erdi ve   yaklaşık 18 milyon öğrenci,  900 bin öğretmen yaz tatiline merhaba dediler. Her öğretim yılı başında ve sonunda oku ...
OKULLAR KAPANIRKEN TÜRKİYE VE EĞİTİM
GÖNEN KÖY ENSTİTÜSÜ  VE SALİH URHAN haberi

GÖNEN KÖY ENSTİTÜSÜ VE SALİH URHAN

GÖNEN KÖY ENSTİTÜSÜ VE SALİH URHAN“…Çıktım da gurbet ele geri gelinmez/ Kimler öldü kimler kaldı bilinmez/ Ölsem buralarda gözüm yumulmaz/ Eğil dağlar eğil sılam göreyim/ Sılamda güller açmış nasıl durayım/ Dumanlı dağların başı baş değil/ Gülse ...
GÖNEN KÖY ENSTİTÜSÜ VE SALİH URHAN