ZEYTİN: KUTSAL KİTAPLARDA VE MUĞLA HALK İNANIŞLARINDA

 ZEYTİN: KUTSAL KİTAPLARDA VE MUĞLA HALK İNANIŞLARINDA

 


Zeytin berekettir, zeytin derde dermandır, hastaya şifadır, sağ olana daimi ilaçtır…

Zeytin ağacının varlığı ve zeytin yağının aydınlanmada kullanımı ile ilgili arkeolojik veriler Mısır’da tespit edilmiştir. Bu veriler M.Ö. 4.000 yıllarına kadar gider.  Zeytin yağı, Mısır uygarlığının inanç kültürünün esasını oluşturan Tanrı RA’nın aydınlanma simgesi kabul edilir. Zeytin ağacının yetiştirilmesini İsis sağlar ve Mısırlılara öğretir. Bu haliyle zeytin   berekete ve bolluk tanrıçası  İsis’in Mısırlılara armağanıdır.

 

Zeytin ağacı, en eski uygarlık ve dinlerden Tevrat, İncil, Kuran dahil, bütün  kutsal kitaplara kadar  “bolluğun, adaletin, sağlığın, gururun, zaferin, refahın, bilgeliğin, aklın, kutsallığın, arınmanın, yeniden doğuşun, kısaca insanlık için en önemli erdem ve değerlerin sembolüdür.

Bugün dünyanın bütün medeniyetleri tarafından kabul gören ağaç türleri arasında zeytin ilk sırayı alır. İlk insan ile birlikte anılan zeytin; bütün ağaçların ilki olarak kabul edilir. İnsanlık tarihinde, kutsal kitapların tamamında yaratılış ve kurtuluş efsanelerinde o hep vardır. Efsaneye göre Havva ile birlikte yasak meyveyi yiyerek cennetten kovulan Adem, 930 yaşındayken öleceğini hisseder ve Tanrı’dan kendisini ve tüm insanlığı bağışlamasını dilemeye karar verir. Bu konuda oğlu Şit’i görevlendirir ve onu cennet bahçesine gönderir. Bahçenin bekçiliğini yapan melek, Şit’in duası üzerine İyi Kötü Ağacı’ndan aldığı üç tohumu ona verir ve babasını gömmeden önce tohumları onun ağzına koyması gerektiğini söyler. Adem, kısa bir süre sonra ölür ve Tabor Dağı yakınındaki Hebron Vadisi’ne gömülür. Adem’in gömüldüğü yerde yeşeren üç ağaç; zeytin, sedir ve servi’dir. Nuh tufanında insanlığın zeytinle yeniden doğduğu ifade edilir.  İbranice yazılmış İncil’de ise ağaçların kralı olarak yer alır. Eski Mısır’da İsis’in meyvesi, Tanrı Ra’nın aydınlanma simgesi, Eski Yunan’da; Bereket ve barışı temsil eden tanrıça Athena’nın armağanı ve sadece bakirelerin topladığı tek meyvedir. Miken kültüründe; bir zeytin ağacının altında doğmuş olmak, kutsal bir aileden gelmiş olmanın en önemli işaretidir. Zeytin, Homeros’un kulağına ‘Herkese aidim ve kimseye ait değilim, siz gelmeden öncede buradaydım, siz gittikten sonra da burada olacağım’ diye fısıldayandır. (http://apelasyon.com/Yazi/97-olumsuz-agac-zeytin-kutsal-toren-derleme).  

 

Zeytin ağacı Kuran’da ise  Allah’ı  anlatmak için misal olarak gösterilmekte ve “Allah, 'Göklerin-Arz'ın (Evrenin) 'Nuru'dur. (…) o ki, ne doğuda, ne de batıda bulunmayan, mübarek bir zeytin ağacından yakılır. Neredeyse, ateş dokunmasa da, onun yağı, 'ışık' verir. (Bu), Nur üzeri Nur'dur” şeklinde ifade edilir. [NUR(24)/35]. Antik Yunan’da  "kutsal bir aileden gelmiş olmanın en önemli işareti bir zeytin ağacının altında doğmuş olmak" gösterilir.

 

Muğla yöresinde de zeytin ağacı bereket sayılır, kutsal görülür.  Zeytin ağacının cennette bulunan bir ağaç olduğu  düşünülür ve  bu yüzden de zeytin ağacının uğuru, barışı, huzuru getiren bir ağaç olduğuna inanılır. (Köseoğlu 1964). “Askere gidecek olan genç için ailesi birkaç gün önceden mevlit okutur, yemek verir. Genç delikanlı askere gideceği gün evden çıkarken kapıya barışın simgesi olan zeytin dalı bağlar. Bu, o evde askere giden bir gencin olduğuna işaret eder”. (Karakum 2008, 41). Halk arasındaki bazı inanmalara göre  zeytin  dumanından geçinen bir melek vardır ve zeytin ağacının meyvesi olduğu için zeytin çekirdeği yere atılmaz,  ateşe atılır.  İnanmalara göre bir deve zeytin ağacını kırmış,  Veysel Karani, bu zeytini öbür zeytinlere aşılamıştır. Akıllı zeytin, yani  meyvesi ve yağı olan zeytin  böyle meydana  gelmiş, yayılmıştır (Özsoy 1938, Çınar 1941).

Zeytin dalı  düğünlerde bayraktarın sancağında, en tepede yer alır. Bu onun yüceliğinin işareti sayılır. Ve yine zeytin dalı  ruhun huzur içinde bedeninin terk etmesi ve ölünün  can çıkması aşamasında acı çekmemesi için   ölünün göğsü üzerine konulur.  Hurmanın olmadığı yerde orucu zeytin ile açmak sevap sayılır.

Sosyal hayatın, inanışların, kültürel ortamın ritüeli olan zeytin bölge insanının aynı zamanda önemli geçim kaynağıdır.

 

Zeytin ağacına ve zeytine biraz da bu bilinçle yaklaşalım. Bilmem anlatabildim mi?

YAZARIN DİĞER YAZILARI
ZEYTİN: KUTSAL KİTAPLARDA VE MUĞLA HALK İNANIŞLARINDA   haberi

ZEYTİN: KUTSAL KİTAPLARDA VE MUĞLA HALK İNANIŞLARINDA

 
ZEYTİN: KUTSAL KİTAPLARDA VE MUĞLA HALK İNANIŞLARINDA
. (NOKTA) ÜZERİNE BİRKAÇ SÖZ haberi

. (NOKTA) ÜZERİNE BİRKAÇ SÖZ

. (NOKTA) ÜZERİNE BİRKAÇ SÖZ
. (NOKTA) ÜZERİNE BİRKAÇ SÖZ