TARİHTEKİ ‘İSTANBUL’ SEL FELÂKETLERİ !?


İstanbul’daki selde Padişah Kanuni Sultan Süleyman canını nasıl kurtardı? 463 yıl önce neler yaşandı?  15 Ekim 2026 Perşembe günkü aşırı yağışlar, İstanbul’da can kayıplarına yol açtı!.. Bu durum, kentin geçmişte yaşadığı büyük sel felaketlerini yeniden hatırlattı. 1563 yılında ava çıktığı sırada sele yakalanan Kanuni Sultan Süleyman’ın ölümden döndüğü olay, İstanbul’un yüzyıllardır süren sel sorununu bir kez daha gündeme taşıdı…

İstanbul’da etkili olan şiddetli yağışlar, kent genelinde hayatı olumsuz etkiledi. Su baskınları evleri ve iş yerlerini etkilerken, yaşanan felakette 3 kişi hayatını kaybetti, 5 kişiden ise haber alınamadı. Arama çalışmaları devam ederken yaşananlar, İstanbul’un tarihinde iz bırakan büyük sel olaylarını da yeniden gündeme getirdi. Bunlardan biri, Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman’ın 1563 yılında ölümden döndüğü sel felaketiydi.

Osmanlı tarihinin en uzun süre tahtta kalan hükümdarlarından Kanuni Sultan Süleyman, 1563 yılının Eylül ayında İstanbul’un o dönem ormanlarla kaplı bölgelerinde ava çıktı. Yaklaşık 43 yıldır tahtta bulunan ve 69 yaşına gelen padişah, bir süreliğine saray hayatından uzaklaşmak istiyordu... Ancak açık havada başlayan av gezisi, kısa süre içinde büyük bir tehlikeye dönüştü. Gökyüzünü kaplayan kara bulutların ardından şiddetli yağmur başladı. Yağışın giderek artmasıyla çevredeki dereler taştı, su seviyesi yükseldi ve bölgeyi sel suları kapladı.

Padişah Kanuni Sultan Süleyman ve beraberindekiler, yağıştan korunmak amacıyla yakınlardaki İskender Çelebi Sarayı’na sığındı. Ancak sığınak olarak görülen saray da yükselen sel sularından kurtulamadı. Halkalı Deresi’nin taşmasıyla su, sarayın bahçesine ve ardından binanın içine doldu. Sarayda bulunanlar büyük tehlike yaşarken, Padişah Sultan Süleyman da boğulma riskiyle karşı karşıya kaldı…

Tarihsel anlatımlara göre padişah, güçlü ve uzun boylu bir iç oğlanının sırtına çıkarılarak, binanın daha yüksek bir bölümüne ulaştırıldı. Böylece yükselen sulardan korunmayı başardı. Yağmurun sabaha kadar sürdüğü, gün ağardığında ise havanın açtığı aktarılır...

Olayın yaşandığı İskender Çelebi Sarayı, Osmanlı tarihinin dikkat çeken isimlerinden İskender Çelebi ile de bağlantılıydı. Dönemin önemli maliye yöneticilerinden olan İskender Çelebi, 1535 yılında Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle idam edilmişti. Yıllar sonra padişahın aynı saraya sığınması, tarih anlatılarında dikkat çeken bir ayrıntı olarak yer aldı… Bazıları buna; “Etme, bulma dünyası” dese de, böyle hava olayları İstanbul’un varoluşundan beri mevcuttu, piyango bu sefer de Padişaha vurmuştu işte…

Bizans döneminde de böyle felâketler yaşanmıştı: 467–468 yıllarının kış aylarında (I. Leo döneminde) gerçekleşen seldir… Bizanslı tarihçi Priscus'un aktardığı bilgilere göre; şehirde 3-4 gün boyunca aralıksız süren alışılmadık şiddetteki sağanak yağışlar büyük bir yıkıma neden olmuştur. Bu felaket sonucunda: Başkentin alçak kesimlerindeki yerleşim yerleri tamamen sular altında kalmış, kent içi ve çevresinde ciddi heyelanlar ve toprak kaymaları meydana gelmiş, çevre bölgelerdeki (Özellikle Bithynia / Kocaeli bölgesi) köyler haritadan silinmiştir!..

Bizans kaynaklarında "Şehrin karşı karşıya kaldığı ilk büyük su tehlikesi" olarak tanımlanan bu olay, sur içi İstanbul'unun engebeli topografyası ve vadi yataklarındaki yerleşimlerin ne kadar büyük bir risk altında olduğunu tarihte ilk kez açıkça göstermiştir. Bunun yanı sıra Bizans dönemi afet kroniklerinde, Eylül 404'te yağan ceviz büyüklüğündeki dolu ve fırtına ile Nisan 407'deki şiddetli su baskınları da kentin hafızasında yer eden diğer önemli meteorolojik felaketler arasındadır… Yani, İstanbul hava koşulları eskiden beri pek tekin değildir!..               Sakin KOŞAR…

YAZARIN DİĞER YAZILARI