Eski Mısır'da tüyler ürperten ihtimal: Yeni bulgular ortaya çıktı… ABD'deki Purdue Üniversitesinde görevli Dr. Roselyn Campbell, yaptığı araştırma kapsamında Mısır'ın Birinci Hanedanlık dönemine ait kraliyet mezarlarının bulunduğu Abidos kentindeki Umm el-Qa'ab mezarlığına gömülen 46 kafatasını inceledi… Bunlar, son mezar çalışanları idiler…
Araştırmada, bu kişilerden 18'inin kafatasında ölümcül kırık ve yaralanmalar tespit edildi… Bu kırıkların bir bölümünün, gömülmelerinin üzerinden uzun zaman geçtikten sonra oluşan hasarlardan ziyade ölümlerine yakın dönemde meydana gelmiş olması, bu kişilerin şiddet sonucu öldürülmüş olabilecekleri tezini güçlendirdi… Bulgular, kraliyet mezarlarının çevresindeki "ikincil mezarlara" gömülen kişilerin en azından bir bölümünün, hükümdarın ölümünün ardından kurban edilmiş olabileceğine işaret etti… Araştırmada dikkati çeken diğer nokta ise kraliyet mezarlarının çevresindeki ikincil mezarların sayısının zaman içinde hızla azalması oldu…
Bu, hükümdarların hayatını kaybetmesinin ardından saray görevlileri, zanaatkârlar ve diğer hizmetlilerin de öldürülerek kraliyet mezarlarının çevresine defnedilmesi geleneğinin, İkinci Hanedanlığın başlangıcında ortadan kalktığı şeklinde değerlendirildi… Araştırmanın yazarı Campbell, The Guardian gazetesine yaptığı açıklamada, Birinci Hanedanlığın ilk hükümdarı Aha'nın yalnızca birkaç ikincil mezara sahip olduğunun görüldüğünü, öte yandan haleflerinin mezarlarının çevresinde yüzlerce ikincil mezarın bulunduğunu belirtti… Campbell, "Mısır'da hükümdarın hizmetlilerinin kurban edilip edilmediği sorusu bir asırdan uzun süredir tartışılıyor ancak bu, doğrudan mezarlardaki insan kalıntılarını inceleyen ilk araştırma." ifadesini kullandı… Çalışmanın sonuçları, "Frontiers in Environmental Archaeology" dergisinde yayımlandı.
Nimrud’un 2 Bin 700 yıllık Kraliçe Hazinesi: Sarayın altından yüzlerce altın eser çıktı… Irak’ın kuzeyindeki antik Nimrud kentinde yaklaşık 37 yıl önce keşfedilen Asur Kraliçelerine ait kraliyet mezarları, barındırdığı yüzlerce altın ve değerli taşlarla süslü eserle Mezopotamya arkeolojisinin en önemli buluntuları arasında yer alıyor… Iraklı arkeolog Muzahim Mahmud Hüseyin’in 1989’da, II. Aşurnasirpal döneminde inşa edilen Kuzeybatı Sarayı’nın altında keşfettiği mezarlarda, Neo-Asur döneminin kraliçelerine ait insan kalıntıları, mücevherler ve çok sayıda mezar eşyası bulundu.
Chicago Üniversitesi Antik Kültürler Araştırma Enstitüsü, koleksiyondaki altın eserlerin nitelik ve miktar bakımından Mısır kraliyet mezarlarında bulunan hazinelerle karşılaştırılabilecek düzeyde olduğunu belirtiyor. Asur kraliçelerinin mezarları sarayın altındaydı… Mezarlardaki yazıtlar ve buluntular, burada Yabâ, Banîtu ve Ataliya gibi Asur kraliçelerinin gömüldüğünü ortaya koydu. Bir başka mezarda bulunan mühür ve takılar ise Kraliçe Hama ile ilişkilendirildi.
Yabâ, III. Tiglat-Pileser’in; Banîtu, V. Salmanasar’ın; Ataliya ise II. Sargon’un eşi olarak biliniyor. Bazı mezarlarda birden fazla kadının kalıntılarının bulunması, aynı mezar odalarının farklı dönemlerde yeniden kullanıldığını gösteriyor… Mezarlardan çıkarılan eserler arasında altın taçlar, bilezikler, küpeler, boyun halkaları, halhallar ve çeşitli süs eşyaları bulunuyor… Yabâ’nın mezarında bulunan bir yazıtta, mezarın açılması, kraliçenin kalıntılarının yerinden çıkarılması ya da mücevherlerine dokunulması halinde bunu yapan kişinin ölümden sonra cezalandırılacağı yönünde bir lanet de yer alıyordu.
Yazıt, kraliyet mezarlarının yalnızca defin alanları olmadığını, aynı zamanda dönemin ölüm ve öte dünya anlayışına ilişkin önemli bilgiler sunduğunu gösteren belgeler arasında değerlendiriliyor… Nimrud’daki hazinenin uluslararası sergilere taşınması planlandı ancak Irak’taki savaş ve yaptırımlar nedeniyle bu projeler hayata geçirilemedi. Eserlerin önemli bir bölümü koruma altına alındı… Nimrud antik kenti ise 2015’te IŞİD’in saldırıları sırasında ağır hasar gördü... Mezarlar ve içlerinden çıkarılan eserler üzerine hazırlanan kapsamlı çalışma, Irak Eski Eserler ve Miras Kurulu ile Chicago Üniversitesi Oriental Institute tarafından 2016’da “Nimrud: The Queens’ Tombs” adıyla yayımlandı. Çalışma, Mahmud Hüseyin’in yıllar boyunca sürdürdüğü incelemeler sonucunda mezarlara ve yüzlerce esere ilişkin ayrıntılı bir katalog sundu… Yeni bilgiler devam edecek… Sakin KOŞAR…